17 marca 2026 · Czas czytania: 6 min

UPRT - szkolenie z wyprowadzania z sytuacji nietypowych

UPRT - Upset Prevention and Recovery Training - to szkolenie, które może uratować życie. Dosłownie. Uczy pilotów rozpoznawania, zapobiegania i wyprowadzania samolotu z sytuacji nietypowych - takich jak niekontrolowane przechyły, przeciągnięcie, korkociąg czy dezorientacja przestrzenna. W akrobacja.com prowadzimy szkolenie UPRT na samolocie Extra 300L - idealnej maszynie do tego typu treningu. Instruktorem jest Maciej Kulaszewski, wielokrotny Mistrz Polski w akrobacji lotniczej.

Co to jest UPRT?

Upset Prevention and Recovery Training to szkolenie zaprojektowane w odpowiedzi na jedną z najczęstszych przyczyn wypadków lotniczych: utratę kontroli nad samolotem w locie (Loss of Control In-flight - LOC-I). Statystyki ICAO i EASA jednoznacznie wskazują, że LOC-I jest główną przyczyną śmiertelnych wypadków w lotnictwie komercyjnym i ogólnym.

UPRT uczy pilotów dwóch kluczowych umiejętności:

• Prevention (zapobieganie) - rozpoznawanie sytuacji, które mogą prowadzić do upset (nietypowego położenia samolotu), i reagowanie zanim sytuacja stanie się krytyczna.
• Recovery (wyprowadzanie) - prawidłowe techniki wyprowadzania samolotu z nietypowego położenia, gdy do upset już doszło. To obejmuje m.in. wyprowadzanie z korkociągu, przeciągnięcia w różnych konfiguracjach, niekontrolowanego przechyłu i lotu z dużym kątem natarcia.

Dlaczego EASA wymaga UPRT?

Od 2018 roku EASA (European Union Aviation Safety Agency) wymaga szkolenia UPRT jako obowiązkowego elementu ścieżki szkoleniowej pilotów zawodowych. Rozporządzenie (UE) 2018/1974 wprowadziło wymóg UPRT dla kandydatów na licencję CPL(A) i ATPL(A). To nie jest opcja - to obowiązek regulacyjny dla każdego, kto chce latać zawodowo w Europie.

Dlaczego EASA podjęła tę decyzję? Bo dane były jednoznaczne. Analiza wypadków lotniczych przez ostatnie dekady pokazała, że piloci wyszkoleni tradycyjnymi metodami często nie radzą sobie w sytuacjach nietypowych. Standardowe szkolenie pilotowe uczy latania w normalnych warunkach - ale nie uczy, co zrobić, gdy samolot znajdzie się w położeniu, którego pilot nigdy wcześniej nie doświadczył. UPRT wypełnia tę lukę.

Co obejmuje szkolenie UPRT?

Unusual attitudes - nietypowe położenia

Pilot uczy się rozpoznawania i wyprowadzania samolotu z nietypowych położeń: duże kąty przechylenia (powyżej 60 stopni), duże kąty pochylenia (nos wysoko lub nisko poza normalnym zakresem), kombinacje obu. Kluczowa jest prawidłowa kolejność działań: najpierw roll (przechył do poziomu), potem pitch (pochylenie do normalnego lotu). Odwrotna kolejność - częsty błąd niedoświadczonych pilotów - pogarsza sytuację.

Przeciągnięcie (stall)

Szkolenie obejmuje rozpoznawanie objawów zbliżającego się przeciągnięcia i prawidłową technikę wyprowadzenia. Kluczowe jest zrozumienie, że samolot może się przeciągnąć przy dowolnej prędkości i w dowolnym położeniu - nie tylko „wolno i z nosem do góry". Ćwiczymy przeciągnięcia w różnych konfiguracjach: w locie prostym, w zakręcie, z wysuniętymi klapami, z asymetrycznym ciągiem.

Korkociąg (spin)

Korkociąg to autorotacja samolotu po przekroczeniu krytycznego kąta natarcia z asymetrią. To jedna z najniebezpieczniejszych sytuacji w lotnictwie - i jedna z najważniejszych umiejętności w programie UPRT. Na Extra 300L ćwiczymy wejście w korkociąg, jego rozpoznanie (kierunek obrotu, typ korkociągu) i standardową procedurę wyprowadzenia. Nasz samolot, certyfikowany na +10G/-10G, jest idealny do tego ćwiczenia - wychodzi z korkociągu natychmiast po zastosowaniu prawidłowej techniki.

Dezorientacja przestrzenna (spatial disorientation)

Dezorientacja przestrzenna to sytuacja, w której zmysły pilota podają fałszywe informacje o położeniu samolotu. To zjawisko fizjologiczne - złudzenia błędnika, złudzenia wzrokowe, efekt somatogravic. UPRT uczy rozpoznawania tych złudzeń i polegania na przyrządach zamiast na odczuciach cielesnych. Na Extra 300L możemy bezpiecznie symulować sytuacje prowadzące do dezorientacji - i ćwiczyć prawidłowe reakcje.

Dlaczego Extra 300L jest idealny do UPRT?

Nie każdy samolot nadaje się do szkolenia UPRT. Potrzebujesz maszyny, która:

• Jest certyfikowana w kategorii akrobacyjnej - Extra 300L ma certyfikację na +10G/-10G, co daje ogromny margines bezpieczeństwa podczas ćwiczeń korkociągów i nietypowych położeń.
• Ma przewidywalne właściwości lotne - Extra 300L wchodzi i wychodzi z korkociągu w sposób czysty i powtarzalny. Pilot-uczeń może skupić się na technice, a nie na walce z samolotem.
• Jest dwumiejscowa z podwójnym sterowaniem - instruktor w tylnym kokpicie ma pełną kontrolę i może w każdej chwili interweniować.
• Ma silnik odporny na lot odwrócony - silnik Lycoming AEIO-540 z wtryskiem i smarowaniem na lot odwrócony działa niezawodnie w każdym położeniu samolotu.

Wiele ośrodków szkoleniowych prowadzi UPRT na samolotach typu Cessna 152 Aerobat czy Zlín - to dobre maszyny, ale Extra 300L oferuje zupełnie inny poziom bezpieczeństwa i efektywności szkolenia. Większy margines przeciążeń, lepsze właściwości korkociągowe i wyższa moc to parametry, które robią różnicę.

UPRT vs kurs akrobacji FCL.800 - czym się różnią?

To częste pytanie. Kurs akrobacji FCL.800 i szkolenie UPRT to dwa różne szkolenia z różnymi celami:

• FCL.800 uczy wykonywania figur akrobacyjnych - pętli, beczek, hammerheadów, korkociągów. Cel: uprawnienie do akrobacji lotniczej, możliwość wykonywania figur i startowania w zawodach.
• UPRT uczy zapobiegania i wyprowadzania z sytuacji nietypowych. Cel: bezpieczeństwo. Nie chodzi o to, żeby pięknie wykonać korkociąg - chodzi o to, żeby szybko i prawidłowo z niego wyjść.

W praktyce oba szkolenia mają wspólne elementy (korkociąg, przeciągnięcie, loty na dużych kątach natarcia), ale podejście jest różne. UPRT kładzie nacisk na rozpoznanie zagrożenia i szybką reakcję, a nie na precyzję figury. FCL.800 to szkolenie dla pasjonatów akrobacji, UPRT to szkolenie dla każdego pilota, który chce być bezpieczniejszy.

Dla kogo jest UPRT?

• Kandydaci na CPL(A) i ATPL(A) - obowiązek regulacyjny EASA. Bez UPRT nie ukończysz szkolenia na licencję zawodową.
• Piloci linii lotniczych - szkolenie recurrent (odświeżające) UPRT jest rekomendowane przez EASA i wymagane przez wielu przewoźników.
• Piloci PPL(A) - nie jest wymagane przepisami, ale jest najlepszą inwestycją w bezpieczeństwo, jaką możesz zrobić. Statystyki wypadków w lotnictwie ogólnym mówią same za siebie - LOC-I to główny zabójca pilotów GA.
• Instruktorzy FI(A) - jeśli uczysz innych, sam musisz perfekcyjnie radzić sobie w sytuacjach nietypowych.

Nasze szkolenie UPRT

Szkolenie UPRT w akrobacja.com prowadzi Maciej Kulaszewski - instruktor z ponad 3 000+ godzin nalotu, wielokrotny Mistrz Polski w akrobacji lotniczej, z doświadczeniem szkoleniowym obejmującym setki kursantów. Szkolenie realizujemy na Extra 300L SP-EKS z bazy Radom-Piastów (EPRP).

Program obejmuje część teoretyczną (aerodynamika sytuacji nietypowych, fizjologia, procedury recovery) i część praktyczną w powietrzu. Szczegóły dotyczące programu, czasu trwania i ceny - napisz do nas na WhatsApp, dostosujemy program do Twoich potrzeb i poziomu doświadczenia.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest szkolenie UPRT?

Upset Prevention and Recovery Training — szkolenie z zapobiegania i wyprowadzania z nietypowych pozycji lotu. Wymóg EASA dla pilotów zawodowych.

Czy UPRT to to samo co akrobacja?

Nie — UPRT to szkolenie bezpieczeństwa, akrobacja to dyscyplina sportowa. Ale akrobacja jest najlepszym treningiem UPRT. Sprawdź kurs akrobacji FCL.800.

Gdzie mogę przejść szkolenie UPRT w Polsce?

akrobacja.com oferuje szkolenie na Extra 300L SP-EKS. Nasz pilot Maciej Kulaszewski ma 3 000+h nalotu. Zapytaj o Camp Akrobacyjny jako wprowadzenie.