Co czuje pasażer podczas lotu akrobacyjnego?
Siedzę naprzeciwko każdego pasażera przy briefingu i widzę w jego oczach to samo pytanie: "jak to naprawdę będzie?" Przeczytanie relacji z lotu to inny rodzaj przygotowania niż obejrzenie filmiku czy wysłuchanie opisu kolegi. Spróbuję odtworzyć doznania krok po kroku, na podstawie tego, co słyszę od setek pasażerów, i tego, co pamiętam ze swoich pierwszych lotów na tylnym siedzeniu w szkole lotniczej.
Pierwsze 30 sekund: start i pierwsze wrażenie
Siedzisz zapiął pasy pięciopunktowe, kask na głowie, interkom działa. Słyszysz mój głos, słyszysz silnik. Lycoming AEIO-580 odpala z charakterystycznym trzaskiem i zaczyna pracować na pełnych obrotach. Gaz do przodu, samolot rusza po trawiastym pasie.
Rozbiegu jest góra 100 metrów. Potem poczujesz to, czego nie ma w żadnym samolocie rejsowym: gwałtowne wznoszenie przy pełnej mocy 315 KM i masie zaledwie 850 kg. W pierwszych sekundach lotu ciśniesz w fotel. Nie jest to silne G, może 1,5G, ale jest gwałtowne i czyste. Horyzont opada bardzo szybko.
Ciśnięcie w fotel, gwałtowne wznoszenie. Hałas silnika (głuchy, mocny, nie jak turbina). Horyzont szybko ucieka w dół. Typowa reakcja: "to naprawdę szybko się dzieje."
Przez pierwsze minuty lecimy do strefy akrobacji. Te 2-3 minuty są spokojne. Pytam, jak się czujesz, odpowiadasz. Widok przez przeszklony dach kokpitu jest niesamowity. Pola, drogi, linia lotniska w dole. Wtedy zaczynam pierwsze figury.
Pętla (loop): ciężkość, którą rozumiesz
Pętla to pierwsza figura dla większości pasażerów. Wchodzę w nią po lekkim nurkowaniu (nabieramy prędkości), potem gwałtownie wyciągam stery do góry. To jest moment pierwszego uderzenia G.
Przy +4G czujesz 4-krotność własnej wagi. Jeśli ważysz 80 kg, twoje ciało waży w tej chwili 320 kg. Krótko mówiąc: nie możesz podnieść ręki. Twarz lekko "opada" (zmarszczki schodzą w dół z wyraźnym opóźnieniem). Oddech jest utrudniony, ale nie niemożliwy, pod warunkiem że stosujesz technikę AGSM z briefingu.
Silny ucisk w całym ciele, głównie klatka piersiowa i nogi. Wzrok może przyciemnić się na chwilę przy wejściu. Jeśli słabiej napinasz mięśnie, widzisz "szary zasłon". Prawidłowa technika AGSM: ucisk jest intensywny, ale widok pozostaje ostry. Przy górze pętli jesteś chwilę do góry nogami, ciśnienie słabnie. Przy wyjściu z dołu pętli: kolejne +4-5G.
Góra pętli to moment, którego nie spodziewa się nikt. Jesteś do góry nogami, ale nie spadasz. Pasy trzymają, pasów nie czujesz, bo przeciążenie na górze pętli to wciąż +0,5-1G w kierunku kabiny. Horyzont jest nad głową, ziemia jest nad twoją głową. Trwa to sekundy. Potem wyjście i znowu ciśnięcie w fotel.
Beczka (roll): mniej niż się boisz
Beczka to pełny obrót samolotu o 360 stopni wzdłuż osi podłużnej. Pasażerowie boją się jej bardziej niż pętli, bo "do góry nogami" brzmi groźnie. W rzeczywistości beczka jest mniej fizycznie obciążająca niż pętla.
Prawidłowo wykonana beczka nie generuje ujemnych G. Samolot obraca się, ale wektor przeciążenia jest stale "do dołu kabiny" (w kierunku od głowy do nóg). Przy górze beczki czujesz krótką chwilę nieważkości, może 0G, może lekkie ujemne G. Pasy delikatnie trzymają.
Obrót horyzontu, zaburzenie orientacji przestrzennej. Chwila lekkości przy górze. Żadnego silnego bólu ani ucisku. Typowa reakcja pasażera: "To było... krótsze, niż myślałem. Mogę jeszcze raz?" Beczka to figura, od której chętnie zaczynam serię figur, bo pasażer widzi, że obrót do góry nogami nie jest dramatyczny.
Immelmann: gwałtowny wzlot i chwila "zero G"
Immelmann to pół pętli z półbeczką na szczycie. Wchodzę z prędkości, wyciągam do góry jak przy pętli, dochodzimy do szczytu (jesteśmy do góry nogami), a potem zamiast kończyć łuk w dół, wykonuję pół beczki, by wyjść z lotu odwróconego w lot prosty, ale w odwrotnym kierunku.
Fizycznie: start figury identyczny jak pętla, silne pozytywne G. Na szczycie, zanim wykona półbeczkę, jest krótka chwila, w której pasy są jedynym, co trzyma Cię przy siedzeniu. Przeciążenie spada do bliskiego zeru. Jeśli masz luźne przedmioty przy sobie (klucze, monety), w tej chwili wylecą z kieszeni pod sufit kabiny. Dlatego na briefingu mówię: "wszystko co luźne, zostawia Pan w aucie".
Silne pozytywne G przy wejściu, potem gwałtowny zanik ciężkości na szczycie. Krótka dezorientacja przestrzenna. Wyjście: lot prosty w nowym kierunku. Odczuwalne zakończenie figury jest spokojniejsze niż wyjście z pętli.
Negatywne G: inna planeta
Figury negatywne to osobna kategoria doznań i zdecydowanie "bardziej zaawansowany poziom" lotu akrobacyjnego. Nie wykonuję ich u pasażerów przy pierwszym locie, chyba że pasażer wyraźnie prosi i briefing wskazuje, że jest gotowy.
-2G oznacza, że zamiast ciężkości dociągającej do siedzenia, czujesz siłę wypychającą cię od siedzenia ku sufitowi. Pasy trzymają, ale całe ciało "chce" polecieć w górę kabiny. Krew, zamiast spływać do nóg, napiera na głowę. Twarz jest czerwona, naczynia w oczach pod ciśnieniem. Czujesz tętnienie w skroniach i uczucie pełności w głowie.
Pulsowanie w głowie, ucisk za oczami. Uczucie, że zaraz wyskoczy ci mózg przez czoło (to żart, ale tak to opiszesz po wylądowaniu). "Czerwony zasłon" przed oczami zamiast szarego. Krótkotrwałe: 5-15 sekund. Prawie wszyscy pasażerowie mówią, że to "najdziwniejsze uczucie podczas całego lotu".
Więcej o fizjologii przeciążeń, szarym zasłonie, czerwonym zasłonie i AGSM przeczytasz w artykule przeciążenia G-force, co naprawdę czujesz.
Po wyjściu z samolotu: co czujesz emocjonalnie
Obserwuję pasażerów po locie od lat. Reakcje są powtarzalne w swojej różnorodności.
Euforia (90% pasażerów)
Wysiada się z samolotu z uśmiechem, który trudno opanować. Ręce mogą lekko drżeć przez 10-15 minut, to normalna reakcja adrenaliny. Pierwsze zdanie niemal zawsze dotyczy konkretnej figury: "ta pętla była niesamowita" albo "ten moment do góry nogami". Część pasażerów dzwoni natychmiast do kogoś bliskiego, żeby opowiedzieć.
Mdłości (5-10% pasażerów)
Choroba lokomocyjna podczas akrobacji jest możliwa. Główne czynniki ryzyka: pełny żołądek przed lotem, odwodnienie, zbyt intensywne figury na pierwszym locie. W briefingu omawiam to bezpośrednio. Jeśli w dniu lotu czujesz się źle lub masz za sobą obfity posiłek, powiedz mi, dostosujemy program lub przełożymy lot.
Cisza i przetwarzanie (5% pasażerów)
Niektórzy pasażerowie wysiadają cicho i przez kilka minut po prostu siedzą. Nie to jest zła reakcja. To introwertyczna wersja euforii: intensywne przeżycie, które wymaga chwili przetworzenia, zanim przemieni się w słowa. Po 10 minutach mówią tyle samo co wszyscy.
Czy każdy to wytrzyma?
Pytanie trafne i uczciwe. Krótka odpowiedź: zdecydowana większość osób bez przeciwwskazań zdrowotnych wytrzyma pełen program akrobacyjny bez problemów, jeśli przestrzega wskazówek z briefingu.
Rola briefingu
Briefing to nie formalność. To 20-40 minut, podczas których uczę Cię techniki AGSM (napinanie mięśni nóg, brzucha i wymawianie "hick" przy szczytowym G), opisuję każdą figurę z perspektywy pasażera i tłumaczę, które sygnały ciała są normalne, a które to informacja, że potrzebujesz spokoju. Pasażer, który przeszedł dobry briefing, jest w lepszej kondycji G-tolerancji niż niejeden pilot bez treningu.
Dlaczego nie używamy G-suit
G-suit (kombinezon pneumatyczny ściskający nogi i brzuch przy przeciążeniu) to wyposażenie lotnictwa wojskowego, dostosowane do wielogodzinnych lotów z powtarzalnymi wysokimi G. W naszym przypadku czas lotu to 15-25 minut, intensywność do +6G. Przy dobrym AGSM G-suit nie jest potrzebny. Stosujemy go tylko na prośbę i za opłatą przy kursach FCL.800 z intensywnym treningiem G.
Technika oddychania
Przy figurach pozytywnych: krótki wdech, potem napięcie mięśni i powolny wydech przez zaciśnięte zęby z dźwiękiem "hick". Brzmi nieelegancko, działa doskonale. To ta sama technika, której uczą pilotów myśliwskich. Wiem, bo sam przechodziłem podobne szkolenie.
Chcesz dowiedzieć się więcej o przygotowaniu do lotu? Przeczytaj artykuł jak się przygotować do lotu akrobacyjnego. Szczegóły oferty na stronie lot akrobacyjny.
Często zadawane pytania
Co czuje pasażer podczas lotu akrobacyjnego?
Kolejno: intensywne przyśpieszenie przy starcie, silny ucisk przy pętli (+5-6G), dezorientację przestrzenną przy beczce, krótką nieważkość przy immelmanie, pulsowanie w głowie przy figurach negatywnych (-2-3G). Po lądowaniu: euforia, drżenie rąk, silna chęć opowiadania o locie. Większość pasażerów mówi, że to najintensywniejsze doświadczenie, jakie przeżyli.
Czy lot akrobacyjny jest nieprzyjemny?
Dla większości pasażerów nie. Figury pozytywne (pętla, immelmann, beczka) są intensywne, ale nie bolesne. Figury negatywne (ujemne G) mogą być niekomfortowe dla części osób. Pilot zawsze startuje od łagodniejszych figur i buduje intensywność stopniowo. W każdej chwili możesz powiedzieć "stop" i pilot wyrównuje lot.
Czy można zemdleć podczas lotu akrobacyjnego?
Przy prawidłowym stosowaniu techniki AGSM (napiecie mięśni nóg i brzucha podczas przeciążenia) omdlenie jest skrajnie mało prawdopodobne. Pilot uczy tej techniki podczas briefingu. Szary zasłon przed oczami to normalna reakcja organizmu przy wysokich G, niekoniecznie poprzedzająca omdlenie. Przy intensywnościach stosowanych u pasażerów (do +6G z dobrym AGSM) całkowite omdlenie jest rzadkością.
Co czuje się po wyjściu z samolotu?
Najczęstsze reakcje: euforia, drżenie rąk przez 10-15 minut, bardzo duże pobudzenie. Nieliczni (5-10%) odczuwają lekkie mdłości, które ustępują po 15-30 minutach na powietrzu z wodą i przekąską. Niemal wszyscy mówią, że chcą polecieć jeszcze raz.
Czas sprawdzić to na własnej skórze.
Extra 300L SP-EKS czeka na Ciebie na lotnisku Radom-Piastów. Zarezerwuj termin online.
KUP VOUCHER OD 1 999 PLN